Ontslag tijdens ziekte: wat zijn jouw rechten?

Stel je voor: je bent ziek. Misschien al een tijdje. De energie is ver te zoeken, je maakt je zorgen om je gezondheid, en dan slaat de angst toe: ‘Kan mijn werkgever mij nu ontslaan?’ Het is een vraag die veel zieke werknemers in Nederland bezighoudt, en terecht. De gedachte aan het verliezen van je baan terwijl je al kwetsbaar bent, is enorm stressvol. Gelukkig sta je er niet alleen voor. De Nederlandse wetgeving biedt aanzienlijke bescherming als het gaat om ontslag tijdens ziekte. Het is cruciaal dat je jouw rechten kent, want kennis is macht, zeker in zulke onzekere tijden. Deze gids is er om je te informeren en gerust te stellen, en je de handvatten te geven die je nodig hebt.

De Hoofdregel: Ontslagverbod tijdens Ziekte

Laten we beginnen met het goede nieuws: in Nederland geldt een zogenaamd ‘opzegverbod tijdens ziekte’. Dit betekent dat je werkgever je in principe niet mag ontslaan als je ziek bent. Deze bescherming is er niet voor niets; het is bedoeld om jou als werknemer te beschermen in een periode waarin je kwetsbaar bent en je volledig moet kunnen richten op je herstel. Dit opzegverbod geldt voor de eerste twee jaar (104 weken) van je ziekte.

Wat valt onder ‘ziekte’?

Wanneer spreken we van ziekte in deze context? Het gaat om situaties waarin je door ziekte of gebreken niet in staat bent om je werk te doen. Dit kan zowel fysieke als mentale klachten betreffen. Het is belangrijk dat je je ziekmelding correct doet volgens de procedures van je werkgever en dat er een medische onderbouwing is, meestal door een bedrijfsarts. De werkgever mag niet naar de aard van je ziekte vragen, dat is privé, maar wel naar de verwachte duur en de functionele beperkingen.

Uitzonderingen op het Ontslagverbod: Wanneer Mag het Wel?

Hoewel de bescherming sterk is, zijn er, zoals met de meeste regels, uitzonderingen. Het is essentieel om deze te kennen, zodat je weet in welke situaties je kwetsbaarder bent.

Ontslag tijdens Ziekte: De Belangrijkste Uitzonderingen

• Ontslag tijdens proeftijd: Als je nog in je proeftijd zit, kan je werkgever je ontslaan, ook als je ziek bent. Het opzegverbod geldt dan niet.
• Ontslag op staande voet: Als je je ernstig misdraagt (denk aan diefstal of fraude), kan je werkgever je op staande voet ontslaan. Je ziekte beschermt je niet tegen zo’n extreme maatregel.
• Beëindiging van een tijdelijk contract: Als je tijdelijke contract afloopt terwijl je ziek bent, dan eindigt je dienstverband. Dit is geen ontslag, maar het aflopen van de overeengekomen termijn. De werkgever mag het contract wel niet opzeggen voor de einddatum.
• Ontslag met wederzijds goedvinden: Je werkgever mag je altijd een voorstel doen om in onderling overleg uit elkaar te gaan. Dit heet ontslag met wederzijds goedvinden (vaststellingsovereenkomst). Als je ziek bent, wees dan extra voorzichtig met het tekenen van zo’n overeenkomst, omdat het gevolgen kan hebben voor je recht op een WW-uitkering of ZW-uitkering. Laat je hierover altijd adviseren!
• Na twee jaar ziekte: Zoals eerder genoemd, geldt het opzegverbod voor de eerste 104 weken. Na deze periode eindigt de bescherming en kan een werkgever, mits hij aan alle re-integratieverplichtingen heeft voldaan en er geen passende functie beschikbaar is, een ontslagprocedure starten wegens langdurige arbeidsongeschiktheid.
• Weigering mee te werken aan re-integratie: Als je aantoonbaar en zonder deugdelijke grond weigert mee te werken aan je re-integratieverplichtingen, kan de werkgever je loon opschorten en in het uiterste geval zelfs overgaan tot ontslag.

Jouw Rechten en Plichten tijdens Ziekte

Als zieke werknemer heb je rechten, maar ook plichten. Het is een wisselwerking die essentieel is voor een succesvolle re-integratie en om je ontslagbescherming te behouden.

Jouw Rechten:

• Loondoorbetaling: Je hebt recht op minimaal 70% van je loon gedurende 104 weken. In het eerste jaar is dit vaak 100%.
• Re-integratiebegeleiding: Je werkgever heeft een plicht om jou te begeleiden bij je re-integratie, vaak met hulp van een bedrijfsarts en een casemanager.
• Privacy: Je werkgever mag niet vragen naar de aard van je ziekte. Medische informatie is vertrouwelijk en alleen de bedrijfsarts mag die informatie verwerken.

Jouw Plichten:

• Meewerken aan re-integratie: Dit is cruciaal. Je moet actief meewerken aan je herstel en aan de opgestelde re-integratieplannen.
• Bereikbaar zijn: Je moet bereikbaar zijn voor je werkgever en de bedrijfsarts.
• Regels volgen: Houd je aan de verzuimregels van je werkgever.
• Informatie verstrekken: Geef de bedrijfsarts alle benodigde informatie over je gezondheid.

Praktische Tips bij Dreigend Ontslag tijdens Ziekte

Een dreigend ontslag is beangstigend, zeker als je ziek bent. Hier zijn enkele praktische tips om je te helpen:

• Documenteer alles: Bewaar alle communicatie (e-mails, brieven) met je werkgever en de bedrijfsarts. Noteer ook gesprekken met data en kernpunten.
• Communiceer duidelijk: Wees transparant richting je werkgever over je mogelijkheden en beperkingen, maar let op je privacy. Volg adviezen van de bedrijfsarts op.
• Onderteken niets overhaast: Als je werkgever je een vaststellingsovereenkomst aanbiedt, teken deze dan nooit direct. Je hebt wettelijk bedenktijd. Laat je altijd adviseren door een jurist.
• Zoek vroegtijdig advies: Wacht niet totdat het te laat is. Bij twijfel of onzekerheid over je situatie, is het verstandig om zo snel mogelijk juridisch advies in te winnen.
• Ken je Plan van Aanpak: Zorg dat je goed op de hoogte bent van je re-integratieplan en de afspraken die daarin staan.

Het proces van ziekte en mogelijk ontslag kan complex en emotioneel uitputtend zijn. Maar onthoud: je bent niet rechteloos. De Nederlandse wet biedt een solide vangnet. Het kennen van je rechten en plichten is de eerste stap naar gemoedsrust en een eerlijke behandeling. Voel je je overweldigd of onzeker? Een deskundig juridisch advies kan het verschil maken. Vraag juridisch advies om jouw ontslagbescherming te beoordelen.