Hoe werkt de transitievergoeding?

Ontslag krijgen is zelden prettig. Het brengt onzekerheid met zich mee en kan voelen als een harde klap. Maar wist u dat u in veel gevallen recht heeft op een financiële compensatie die u kan helpen bij deze overgang? We hebben het over de transitievergoeding, een essentieel vangnet voor werknemers die hun baan verliezen. Het is cruciaal om te begrijpen hoe deze vergoeding werkt, zodat u weet waar u recht op heeft en niet voor verrassingen komt te staan. Dit artikel legt in duidelijke taal uit wat de transitievergoeding inhoudt, wanneer u er aanspraak op maakt en hoe de hoogte ervan wordt berekend. Zo staat u sterker in uw schoenen in een toch al lastige periode.

Wat is de transitievergoeding precies?

De transitievergoeding is een wettelijk geregelde ontslagvergoeding waar bijna elke werknemer recht op heeft bij ontslag, tenzij er sprake is van ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer zelf. De naam zegt het al: deze vergoeding is bedoeld om de “transitie” van de ene naar de andere baan te vergemakkelijken. Het is een financiële tegemoetkoming die u kunt gebruiken voor bijvoorbeeld outplacementtrajecten, omscholing of om de periode tussen twee banen te overbruggen.

De invoering van de transitievergoeding via de Wet Werk en Zekerheid (WWZ) heeft ervoor gezorgd dat werknemers bij ontslag altijd een basisbedrag meekrijgen, ongeacht de reden van het ontslag (mits niet verwijtbaar aan de werknemer). Dit biedt een belangrijk stukje zekerheid in een onzekere tijd.

Wanneer heeft u recht op een transitievergoeding?

Als werknemer heeft u recht op een transitievergoeding wanneer uw arbeidsovereenkomst wordt beëindigd op initiatief van uw werkgever. Dit geldt in de volgende situaties:

• Uw werkgever zegt uw contract op (met toestemming van het UWV of na ontbinding door de kantonrechter).
• Uw tijdelijke contract wordt niet verlengd door de werkgever.
• U wordt ontslagen tijdens uw proeftijd of na een korte periode van ziekte (hoewel hier uitzonderingen kunnen zijn bij langdurige ziekte).
• U bent zelf ontslag aan het nemen, maar doet dit door ernstig verwijtbaar handelen van uw werkgever (denk aan discriminatie of het niet uitbetalen van salaris).

Sinds 1 januari 2020 heeft u al recht op een transitievergoeding vanaf de eerste werkdag. Voorheen was dit pas na twee jaar dienstverband.

Uitzonderingen op het recht op een transitievergoeding

Niet in alle gevallen van ontslag is er recht op een transitievergoeding. Enkele belangrijke uitzonderingen zijn:

• Er is sprake van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werknemer.
• U bereikt de AOW-gerechtigde leeftijd of een andere overeengekomen pensioenleeftijd.
• De cao kent een gelijkwaardige voorziening. Dit moet dan wel expliciet in de cao staan en van vergelijkbare waarde zijn.
• U bent nog geen 18 jaar en werkte gemiddeld niet meer dan 12 uur per week.

Hoe wordt de hoogte van de transitievergoeding berekend?

De berekening van de transitievergoeding is wettelijk vastgelegd en relatief eenvoudig geworden. Voor elk volledig jaar dat u in dienst bent geweest, ontvangt u een derde van uw maandsalaris. Dit geldt vanaf de eerste dag van uw dienstverband. Ook voor de resterende maanden, weken en dagen wordt een evenredig deel van de vergoeding berekend.

Wat telt mee in het ‘maandsalaris’?

Het maandsalaris waarover de transitievergoeding wordt berekend, omvat meer dan alleen uw bruto basissalaris. Het gaat om het bruto maandsalaris vermeerderd met:

• De vaste overeengekomen looncomponenten (bijvoorbeeld vaste ploegentoeslagen).
• Vakantietoeslag (meestal 8% van het jaarsalaris).
• Een vaste eindejaarsuitkering of dertiende maand, indien deze structureel wordt uitgekeerd.
• Variabele looncomponenten zoals bonussen, winstuitkeringen en overwerkvergoedingen, mits deze structureel van aard waren en de afgelopen drie jaar werden uitgekeerd.

De maximale hoogte van de transitievergoeding wordt jaarlijks vastgesteld en bedraagt in 2024 maximaal € 91.000,00, of een jaarsalaris als dat hoger is dan € 91.000,00.

Praktische tips voor werknemers

Als u geconfronteerd wordt met ontslag, zijn er een paar dingen die u direct kunt doen om uw positie te versterken en zeker te stellen dat u krijgt waar u recht op heeft:

1. Check uw arbeidsovereenkomst en CAO: Hierin staan vaak specifieke afspraken of aanvullende regelingen die van invloed kunnen zijn op uw rechten.
2. Verzamel relevante documenten: Houd uw loonstroken, arbeidsovereenkomst, functioneringsgesprekken en alle correspondentie met uw werkgever bij de hand. Dit kan cruciaal zijn bij de berekening.
3. Teken niet direct: Uw werkgever kan u een vaststellingsovereenkomst aanbieden. Teken deze nooit zonder juridisch advies. U heeft meestal een bedenktijd van twee weken.
4. Zoek tijdig juridisch advies: De regelgeving rondom ontslag en de transitievergoeding is complex. Een arbeidsrechtspecialist kan u helpen uw rechten te bepalen, de hoogte van de vergoeding te controleren en eventueel te onderhandelen.
5. Informeer naar herplaatsingsmogelijkheden: Soms biedt een werkgever outplacement of scholing aan. Dit kan (deels) in mindering worden gebracht op de transitievergoeding, maar kan ook waardevol zijn voor uw carrière.

Vaststellingsovereenkomst: een alternatief?

In veel ontslagsituaties kiezen werkgever en werknemer ervoor om de arbeidsovereenkomst te beëindigen via een vaststellingsovereenkomst (VSO). Dit is een overeenkomst waarin beide partijen afspraken maken over de voorwaarden van het ontslag, waaronder de hoogte van de ontslagvergoeding.

Een VSO kan voordelig zijn omdat het u de mogelijkheid geeft om te onderhandelen over een hogere vergoeding dan de wettelijke transitievergoeding. Bovendien kan het (indien correct opgesteld) een hoop onzekerheid en juridische procedures voorkomen, en geeft het recht op een WW-uitkering na de afgesproken einddatum. Het is echter van essentieel belang dat een vaststellingsovereenkomst altijd wordt gecontroleerd door een arbeidsrechtspecialist. Zo weet u zeker dat uw belangen goed zijn behartigd en uw recht op een WW-uitkering niet in gevaar komt.

Bij ontslag komt veel kijken. Weet u zeker dat de voorgestelde transitievergoeding correct is berekend? Of bent u benieuwd naar uw rechten bij een vaststellingsovereenkomst? Wij begrijpen dat dit complexe materie is en staan klaar om u te helpen. Laat een transitievergoeding-check uitvoeren door een arbeidsrechtspecialist.