Hoe werkt een erfenis bij internationale families?

De dood is een zekerheid, maar de afwikkeling van een erfenis kan al complex genoeg zijn. Vooral wanneer familieleden, bezittingen of zelfs de overledene zelf banden hebben met meerdere landen, rijst de cruciale vraag: Hoe werkt een erfenis bij internationale families? Dit is een vraag die veel erfgenamen in internationale situaties bezighoudt en vaak tot onnodige stress, misverstanden en zelfs juridische conflicten leidt. De combinatie van verschillende rechtssystemen, talen en culturele gebruiken maakt een internationale erfenis tot een ware juridische puzzel. Als expert in het Nederlandse erfrecht begeleid ik je graag door de complexe materie, zodat je beter voorbereid bent op wat komen gaat. Een goed begrip van de basisprincipes kan je veel kopzorgen besparen.

Waarom internationale erfenissen zo complex zijn

De complexiteit van internationale erfenissen komt voort uit het feit dat er potentieel verschillende nationale wetgevingen van toepassing kunnen zijn. Waar in een puur Nederlandse situatie de regels relatief helder zijn, verschuift het speelveld aanzienlijk zodra er grenzen worden overschreden. Denk aan een Nederlandse ouder die in Spanje een vakantiehuis bezat, of een kind dat in België woont.

Het toepasselijke recht: Waar begin je?

De belangrijkste vraag bij een internationale erfenis is vaak: welke nationale wetgeving is van toepassing? Gelukkig biedt de Europese Unie sinds 2015 een helpende hand met de Europese Erfrechtverordening (EU-Verordening nr. 650/2012). Deze verordening bepaalt dat in de meeste gevallen het recht van het land waar de overledene zijn ‘gewone verblijfplaats’ had op het moment van overlijden, van toepassing is op de gehele erfenis. Dit geldt voor alle landen binnen de EU, behalve Denemarken en Ierland, die niet deelnemen.

Praktisch advies: Woonde jouw dierbare al jaren in Spanje, maar had hij of zij de Nederlandse nationaliteit? Dan is de kans groot dat het Spaanse erfrecht van toepassing is. De verordening staat echter ook toe dat iemand in een testament kan kiezen voor het recht van zijn nationaliteit. Een Nederlander die in Spanje woont, kan dus in zijn testament bepalen dat het Nederlandse erfrecht van toepassing is. Zonder zo’n expliciete keuze geldt het recht van de gewone verblijfplaats.

Bezittingen over de grens: Wat nu?

Naast het toepasselijke recht, zijn de daadwerkelijke bezittingen vaak verspreid over meerdere landen. Denk aan een bankrekening in Duitsland, aandelen bij een broker in de VS, of onroerend goed in Frankrijk. Hoewel de Europese Erfrechtverordening streeft naar één toepasselijk recht, moeten de formaliteiten voor de overdracht van onroerend goed in elk land nog steeds volgens de lokale procedures worden afgehandeld. Dit betekent dat je mogelijk te maken krijgt met lokale notarissen of instanties.

Praktisch advies: Verzamel alle documenten en informatie over bezittingen in het buitenland zo vroeg mogelijk. Denk aan bankafschriften, eigendomsbewijzen van onroerend goed en beleggingsportefeuilles. Dit bespaart later veel tijd en moeite.

De rol van een testament in internationale situaties

Een geldig testament is in elke erfenissituatie van groot belang, maar in een internationale context is het nog crucialer. Een testament kan duidelijkheid scheppen over je wensen en kan, zoals eerder genoemd, zelfs bepalen welk recht van toepassing is op je nalatenschap. Zonder testament kan het zijn dat de wet van de gewone verblijfplaats van de overledene bepaalt wie de erfgenamen zijn, en dit kan anders zijn dan wat jij of de overledene had gewenst.

Praktisch advies: Als je bezittingen of familie in meerdere landen hebt, overweeg dan om een testament op te stellen (of te laten controleren) dat rekening houdt met internationale aspecten. Soms is het raadzaam om meerdere testamenten op te stellen, één voor elk land waar belangrijke bezittingen liggen, mits deze elkaar niet tegenspreken en geldig zijn onder de verschillende rechtssystemen.

Praktische stappen en valkuilen

Het navigeren door een internationale erfenis vraagt om een gestructureerde aanpak en bewustzijn van potentiële valkuilen. Denk niet dat alles vanzelf geregeld wordt.

Communicatie is cruciaal

Internationale families zijn vaak verspreid, wat communicatie een extra uitdaging maakt. Open en eerlijke communicatie tussen erfgenamen is essentieel om misverstanden te voorkomen en gezamenlijk tot oplossingen te komen. Zorg ervoor dat iedereen op de hoogte is van de stappen die genomen moeten worden en welke wetgeving van toepassing is.

Erfbelasting: Een grensoverschrijdende uitdaging

Naast de verdeling van de nalatenschap, is erfbelasting vaak een complex vraagstuk. Elk land heeft zijn eigen regels voor erfbelasting, en soms kan er sprake zijn van dubbele belasting: zowel Nederland als een ander land probeert belasting te heffen over dezelfde erfenis. Gelukkig heeft Nederland met een aantal landen belastingverdragen gesloten om dubbele heffing te voorkomen of te verminderen. Echter, niet met alle landen.

Praktisch advies: Informeer je tijdig over de fiscale gevolgen in alle relevante landen. Een specialist kan beoordelen of er belastingverdragen van toepassing zijn en hoe je de belastingdruk kunt optimaliseren.

Het belang van gespecialiseerd advies

Zelfs met de beste intenties en veel onderzoek, kan de afwikkeling van een internationale erfenis overweldigend zijn. De nuances van nationale wetgevingen, de geldigheid van documenten over de grens en de complexe fiscale regels vereisen specifieke kennis. Een erfrechtspecialist met ervaring in internationale zaken kan je niet alleen adviseren over het toepasselijke recht en de procedure, maar ook helpen bij het coördineren van de afwikkeling met buitenlandse instanties en adviseurs.

Het navigeren door de complexiteit van een internationale erfenis kan overweldigend zijn, zelfs met deze informatie. Elk geval is uniek en vereist een zorgvuldige analyse van de specifieke omstandigheden. Zorg dat je niet alleen staat in dit proces. Raadpleeg een erfrechtspecialist om jouw internationale aanspraken te bevestigen.