Onterecht ontslag: wat kun je doen?

De schok. Het ongeloof. Het gevoel van onzekerheid. Ontslag is zelden gemakkelijk, maar wanneer het ontslag onverwacht komt en u het gevoel heeft dat het onterecht is, kunnen de emoties hoog oplopen. Veel werknemers ervaren dan een gevoel van machteloosheid, alsof de werkgever aan het langste eind trekt. Maar wist u dat dit niet het einde van het verhaal hoeft te zijn? In Nederland bent u als werknemer goed beschermd. Als u geconfronteerd wordt met een vermoedelijk onterecht ontslag, is het essentieel om te weten wat uw rechten zijn en welke stappen u kunt ondernemen. Deze gids biedt u de cruciale informatie om weloverwogen beslissingen te nemen en uw belangen te beschermen.

Wat maakt een ontslag ‘onterecht’?

In de Nederlandse wet is vastgelegd onder welke voorwaarden een werkgever een arbeidsovereenkomst mag beëindigen. Een ontslag is onterecht wanneer het niet voldoet aan deze wettelijke vereisten. Er zijn verschillende manieren waarop een arbeidsovereenkomst kan eindigen, elk met specifieke regels:

• Ontslag via het UWV: Dit betreft vaak ontslag om bedrijfseconomische redenen of langdurige arbeidsongeschiktheid. Onterecht als er geen geldige reden is of de procedure niet correct is gevolgd.
• Ontslag via de kantonrechter: Dit gebeurt bij ontslag om persoonlijke redenen, zoals disfunctioneren, verstoorde arbeidsverhouding of verwijtbaar handelen. Onterecht als er geen ‘redelijke grond’ is voor ontslag of herplaatsing mogelijk is.
• Ontslag met wederzijds goedvinden: Hierbij sluit u een vaststellingsovereenkomst met uw werkgever. Dit is formeel geen onterecht ontslag, tenzij u onder druk gezet bent of de overeenkomst nadelig is zonder dat u dit besefte.
• Ontslag op staande voet: Dit is de meest drastische vorm, voor ernstige dringende redenen (diefstal, grove nalatigheid). Onterecht als de reden niet dringend is, niet onverwijld is gegeven of niet voldoet aan de formaliteiten.

De kern is altijd: is er een redelijke grond voor ontslag én is de procedure correct gevolgd? Zo niet, dan heeft u mogelijk te maken met een onterecht ontslag.

De eerste stappen bij (vermoedelijk) onterecht ontslag

Rust bewaren en documenteren

Het is van vitaal belang om niet overhaast te handelen. Teken niets direct en ga niet akkoord met mondelinge afspraken. Adem in, adem uit. Verzamel vervolgens alle relevante documenten die u heeft. Denk hierbij aan:

• Uw arbeidsovereenkomst.
• Salarisspecificaties.
• Functionerings- en beoordelingsgesprekken.
• Interne e-mails of correspondentie die verband houdt met uw functioneren of de reden van ontslag.
• Waarschuwingen of verbetertrajecten.
• Een logboek van gebeurtenissen, inclusief data, tijden en aanwezigen bij belangrijke gesprekken.

Deze documenten zijn cruciaal bewijsmateriaal bij het beoordelen van de rechtmatigheid van het ontslag.

De ontslagbrief zorgvuldig bestuderen

Zodra u de ontslagbrief ontvangt, lees deze dan zeer nauwkeurig door. Let op:

• De vermelde reden voor ontslag.
• De opzegtermijn.
• De eventuele aanbieding van een transitievergoeding of andere vergoedingen.
• De datum waarop het ontslag ingaat.

Vergelijk de redenen met de werkelijkheid en de documenten die u heeft verzameld. Kloppen de feiten wel?

Tijdig en adequaat reageren

Er zijn termijnen waarbinnen u actie moet ondernemen tegen een ontslag. Deze termijnen zijn vaak kort (meestal twee maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst bij opzegging door de werkgever of na de beschikking van de kantonrechter/UWV). Overschrijding hiervan kan betekenen dat uw rechten vervallen. Daarom is het cruciaal om zo snel mogelijk na ontvangst van het ontslag juridisch advies in te winnen. Reageer dus niet zelf formeel op de ontslagbrief voordat u met een expert heeft gesproken.

Jouw rechten en mogelijkheden

De transitievergoeding

In principe heeft u bij ontslag recht op een transitievergoeding, bedoeld als compensatie voor het verlies van uw baan en om de transitie naar een nieuwe baan te vergemakkelijken. Er zijn enkele uitzonderingen, bijvoorbeeld als u ernstig verwijtbaar heeft gehandeld. De hoogte hangt af van de duur van uw dienstverband en uw maandsalaris. Controleer altijd of de aangeboden transitievergoeding correct is berekend.

Vernietiging van het ontslag of herstel van de arbeidsovereenkomst

In specifieke gevallen, bijvoorbeeld bij een discriminerend ontslag, een opzegverbod of een ontslag zonder geldige reden via de kantonrechter, kunt u via de rechter vragen om vernietiging van het ontslag of herstel van de arbeidsovereenkomst. Dit betekent dat het ontslag ongedaan wordt gemaakt en u weer in dienst bent bij uw werkgever, eventueel met doorbetaling van loon.

Een hogere ontslagvergoeding

Soms kan er aanspraak worden gemaakt op een hogere ontslagvergoeding dan de transitievergoeding, bijvoorbeeld bij een ‘kennelijk onredelijk ontslag’ of wanneer de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld. Ook in een vaststellingsovereenkomst kan onderhandeld worden over een hogere vergoeding, bijvoorbeeld als compensatie voor een te korte opzegtermijn of als u afstand doet van het recht op een procedure.

Waarom juridisch advies cruciaal is

Het Nederlandse ontslagrecht is complex en vol valkuilen. Een verkeerde stap of gemiste deadline kan verstrekkende gevolgen hebben voor uw rechtspositie en financiële situatie. Een expert kan:

• Uw specifieke situatie objectief beoordelen en u vertellen of uw ontslag inderdaad onterecht is.
• De beste strategie bepalen, of dit nu onderhandelen, bezwaar maken of procederen is.
• De communicatie met uw werkgever overnemen en voor u onderhandelen.
• Ervoor zorgen dat u krijgt waar u recht op heeft, van de transitievergoeding tot mogelijke extra compensatie.
• U ontlasten van de stress en emotie die een ontslagzaak met zich meebrengt.

Geconfronteerd worden met ontslag is ingrijpend, maar u staat er niet alleen voor. Weten wat uw rechten zijn en tijdig handelen, kan het verschil maken tussen een onrechtvaardige uitkomst en een eerlijke oplossing. Neem geen onnodige risico’s met uw toekomst. Neem contact op voor juridische ondersteuning bij jouw ontslagzaak.